Dynastia Przemyślidów
Pod koniec XII w. w Czechach, pozostających pod panowaniem dynastii Przemyślidów, nastąpiło przezwyciężenie rozbicia dzielnicowego. Jedność państwa przywrócił Przemysł Ottokar I, który koronował się na króla. W XIII w. Czechy przeżywały okres dużego rozwoju gospodarczego zaczęły odgrywać ważną rolę w Europie. Władcy czescy opanowali kraje austriackie i ubiegali się o koronę cesarską. Ekspansja Przemyślidów kierowała się również na ziemie polskie. Pod koniec XIII w. król czeski Wacław II zhołdował część księstw śląskich. Taikże w ziemi krakowskiej istniało stronnictwo sprzyjające królowi czeskiemu. Wacław II zaproszony przez wiec rycerstwa na tron krakowski, w 1291 r. przybył do Krakowa i przyjął tytuł księcia krakowskiego. Po tragicznej śmierci Przemysła II także rycerstwo Wielkopolski powołało na tron Wacława II. Poparcia udzieliło królowi czeskiemu również mieszczaństwo. W 1300 r. arcybiskup Jakub Świnka koronował w Gnieźnie Wacława II na króla Polski. Rywalizację o koronę polską podjął książę Władysław Łokietek. Wywodzący się z Kujaw wnuk Konrada Mazowieckiego znany był z niewielkiego wzrostu (stąd przezwisko Łokietek), wytrwałości i ogromnej ambicji.
Bolesław Kędzierzawy
Rządy w dzielnicy senioralnej objął Bolesław Kędzierzawy, a po jego koniec zasady śmierci Mieszko Stary. Rządy tego księcia wywołały jednak niezadowolenie senioratu możnowładztwa dzielnicy krakowskiej. W 1177 r. Mieszko został wygnany, a na tron książęcy wstąpił Kazimierz Sprawiedliwy, najmłodszy z synów Bolesława Krzywoustego. Oznaczało to zerwanie zasady senioratu. Próby jej przywrócenia, podejmowane przez Mieszka Starego, nie powiodły się. Dzielnica krakowska utraciła charakter pryncypacki. Stała się kolejnym księstwem dzielnicowym, w którym władzę sprawowała gałąź dynastii piastowskiej, wywodząca się od Kazimierza Sprawiedliwego. Monarchia Piastów weszła w okres rozbicia dzielnicowego. Jako początek tego etapu dziejów Polski uznaje się niekiedy rok 1138, czyli datę śmierci Bolesława Krzywoustego. W istocie był to długotrwały proces, który rozpoczął się jeszcze w czasach panowania Władysława Hermana. Rozbicie dzielnicowe było zjawiskiem typowym dla monarchii średniowiecznych Europy Środkowowschodniej. Występowało na Rusi i w Czechach.
Następne >>